Subsidie op NIP-test is geen ongeoorloofde staatssteun

18-05-2017

Op 1 april 2017 is een subsidieregeling in werking getreden, op grond waarvan de Nederlandse academische ziekenhuizen die NIPT’s afnemen aanspraak kunnen maken op subsidie van de Staat. Door deze subsidieregeling kunnen zwangere vrouwen de NIPT voor € 175 laten afnemen.

 

NIPT

De Non Invasive Prenatal Test (NIPT) is een test waarbij door middel van bloedonderzoek van de (aanstaande) moeder het syndroom van Down, Edwards of Patau bij het ongeboren kind (foetaal trisomie 21, 18 en 13) wordt gedetecteerd.

 

‘Gendia’, een Belgisch bedrijf dat de NIPT ook aanbiedt aan Nederlandse zwangere vrouwen (voor € 590,  welke kosten niet vergoed worden vanuit het basispakket van de ziektekostenverzekering), komt niet in aanmerking voor deze subsidie en vordert in kort geding dat de subsidieverlening wordt gestaakt. Gendia stelt dat zij nadeel ondervindt door de subsidieregeling: Nederlandse vrouwen kunnen door de subsidieregeling sinds april immers de test goedkoper laten afnemen dan de test die Gendia aanbiedt. Volgens Gendia is de subsidieregeling in strijd met Europese regelgeving over staatssteun (staatssteun is in principe verboden -artikel 107 lid 1 VWEU- omdat hiermee de mededinging op de Europese markt kan worden verstoord) en de subsidie mag daarom niet worden verleend, zo stelt het Belgische bedrijf.

 

Subsidie is toelaatbare staatssteun

De voorzieningenrechter van de Rechtbank Den Haag oordeelde op 26 april 2017 dat de subsidie staatsteun is en dat dit op grond van Europese regelgeving inderdaad niet altijd is toegestaan. Op grond van diezelfde Europese regelgeving kan staatssteun in bepaalde situaties toch toelaatbaar zijn. Dat is hier volgens de voorzieningenrechter het geval.

 

Op grond van het zogenaamde DAEB-vrijstellingsbesluit van de Europese Commissie valt staatsteun buiten het verbod als aan bepaalde voorwaarden is voldaan, mits de staatssteun wordt verleend voor een dienst van algemeen economisch belang. Daar is sprake van, zo oordeelt de voorzieningenrechter. De staatsteun in dit geval toelaatbaar omdat de Staat de NIPT heeft aangewezen als een dienst van algemeen economisch belang en omdat aan de voorwaarden van het besluit van de Europese Commissie is voldaan.

 

De voorzieningenrechter volgt het standpunt van de Staat dat het algemeen belang van de NIPT is dat voor zwangere vrouwen gelijke toegang moet zijn tot prenatale screening en dat er gelijke keuzevrijheid moet zijn tussen de twee beschikbare tests (de combinatietest –die € 168 kost- en de NIPT). Dit standpunt wordt ondersteund door een advies van de Gezondheidsraad.

 

Daarbij overweegt de voorzieningenrechter verder dat de Staat een ruime beoordelingsvrijheid heeft om te bepalen of een bepaalde dienst een dienst van algemeen economisch belang is. De voorzieningenrechter heeft daarom de aanwijzing van de NIPT als een dienst van algemeen economisch belang terughoudend getoetst.

 

Klik hier voor de regeling.

 

Mr. ChiChi de Haan

cim.dehaan@kbsadvocaten.nl

Tel. (030) 21 22 812